دوشنبه, 1 آبان 1396
عنوان : سازمان هاي غير دولتي و مسئله منع سلاح هاي شيميايي

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

توضيحات :             

 


 

 

سازمان هاي غير دولتي و مسئله منع سلاح هاي شيميايي

  

امروزه نقش مؤثر سازمان هاي غير دولتي يا NGO ها  در فعاليت هاي اجتماعي و مدني بر كسي پوشيده نيست، اين سازمان ها با اشكال و اهداف مختلف امروزه در عرصه هاي گوناگون فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي فعال مي باشند.
هر چند واژه (NGO) به طيف وسيعي از تشكل ها و سازمان ها اطلاق مي گردد اما اصولاً مي توان يك سازمان غير دولتي را سازماني دانست كه مستقيماً جزئي از تشكيلات رسمي دولت نيست. آمارهاي مختلفي در خصوص تعداد NGOهاي فعال در دنيا وجود دارد اما بدون شك بسياري از آنان در طي دو يا سه دهه اخير پا به عرصه وجود گذاشته اند.
 

تاريخچه:
جنبش بين المللي صليب سرخ و هلال احمر جهاني بزرگترين NGO فعال در زمينه فعاليت هاي بشر دوستانه در دنياست كه هسته اوليه آن تحت عنوان كميته بين المللي صليب سرخ (ICRC) در سال 1863 بنا نهاده شد.
اما واژه سازمان غير دولتي يا NGO براي اولين بار با تأسيس سازمان ملل متحد بكار گرفته شد، بر اساس ماده 71 فصل 10 از منشور ملل متحد براي برخي سازمان ها كه به عنوان دولت يا عضو رسمي سازمان ملل نيستند. نقش مشورتي در نظر گرفته شد كه تحت عنوان مقام مشورتي  از آن ياد مي شود.

تعريف سازمان غير دولتي بين المللي 4 (INGO) ابتدا در قطعنامه شماره 288 شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد (ECOSOC) در 27 فوريه 1950 بدين ترتيب آورده شد: هر سازمان بين المللي كه بر اساس يك معاهده بين المللي تأسيس نشده است. نقش اساسي NGO ها و گروه هاي فعال اجتماعي در توسعه پايدار 5 در فصل 27 برنامه توسعه سازمان ملل به رسميت شناخته شد و منجر به تجديد نظر در ساختار ارتباطي بين سازمان ملل و NGOها گرديد. در سال هاي اخير به ويژه در زمينه هاي موضوعات بشر دوستانه، كمك هاي توسعه اي و توسعه پايدار NGOهاي زيادي پا به عرصه فعاليت نهاده اند.
ساختار:
از لحاظ ساختاري، NGOها عمدتاً مبتني بر فعاليت هاي داوطلبانه است و بر خواسته از متن جامعه و حاصل فعاليت خود جوش مردمي مي باشد.
اگرچه NGOها اساساً ساختاري مبتني بر فعاليت داوطلبانه دارند اما در بسياري از اين سازمان ها افرادي نيز به صورت تمام وقت به كار اشتغال دارند اما اصولاً سطح دستمزدها در اين سازمان ها پائين تر از سازمان هاي دولتي يا خصوصي تجاري بوده و اين افراد علي القاعده داراي انگيزه و اشتياق بيشتري به اهداف سازمان خود در مقايسه با كارمندان ساير سازمان ها هستند.

untitled.bmp


منابع مالي:
منابع مالي NGOها براي انجام فعاليت هاي آنان معمولاً عبارتند از:
- حق عضويت پرداختي توسط اعضاء.
- بازارچه هاي خيريه و فروش به نفع اهداف NGO.
- انجام پروژه مشترك كه هزينه آن توسط سازمان هاي بين المللي تأمين مي شود.
- اعانات و كمك هاي خيريه مردمي.
هر چند بر اساس تعريف، سازمان غير دولتي معناي غير وابسته بودن به دولت را در خود دارد اما برخي NGOها بخش عمده اي از بودجه خود را از منابع دولتي تأمين مي كنند براي مثال يك چهارم از بودجه 162 ميليون دلاري سازمان آكسفام (Oxfam) براي كمك به گرسنگان در سال 1998 به وسيله دولت بريتانيا و اتحاديه اروپا تأمين شد و سازمان بين المللي پزشكان بدون مرز (MSF) حدود 46 درصد از بودجه خود را از منابع دولتي تأمين مي كند.
سازمان هاي غير دولتي و مسئله خلع سلاح صلح جهاني:
با گسترش رقابت هاي تسليحاتي دو قطب شرق و غرب به ويژه در دوران جنگ سرد و پس از پايان جنگ دوم جهاني و همرزمان با فعال تر شدن سازمان هاي غير دولتي در سطح جهان در زمينه موضوعات مرتبط با صلح و امنيت در جهان، NGOهاي زيادي به موضوع خلع سلاح و ريشه كني سلاح هاي مخرب در جهان به ويژه سلاح هاي كشتار جمعي (شيميايي، هسته اي، ميكروبي) پرداخته و در اين راستا فعاليت خود را آغاز كردند، امروزه در اكثر كنفرانس ها و اجلاس هاي بين المللي مربوط به موضوع خلع سلاح از جمله كنفرانس خلع سلاح ، اجلاس هاي ساليانه سازمان ملل، سازمان منع سلاح ها و ساير سازمانهاي بين المللي مرتبط با موضوع خلع سلاح، علاوه بر هيئت هاي رسمي ديپلماتيك از كشورهاي عضو، تعداد قابل توجهي از NGOهاي فعال در اين زمينه نيز به عنوان اعضاء ناظر حضور داشته و حتي اجازه انجام فعاليت هايي از قبيل برپائي نمايشگاه، ايراد سخنراني، صدور بيانيه و... را دارند. در همين راستا و با توجه به اهميت نقش NGOها در مقوله صلح و امنيت جهاني، در سازمان ملل متحد كميته اي تحت عنوان كميته NGOها براي خلع سلاح- صلح و امنيت 7 تأسيس گرديده تا بدين ترتيب اين نقش NGOها به رسميت شناخته شود و در اين قالب تعامل دو جانبه اي بين سازمان ملل متحد و سازمان هاي بين المللي مرتبط از سويي و هزاران NGO فعال در زمينه موضوع صلح و امنيت جهاني از سوي ديگر ايجاد گردد.
اين كميته در طول بيش از 30 سال فعاليت خود بستر مناسبي براي فعاليت هاي سازمان يافته سازمان هاي غير دولتي و ايجاد شبكه بين المللي در زمينه موضوعات مذكور را فراهم ساخته است.

         logo.gif           

سازمان هاي غير دولتي و كنوانسيون منع سلاح هاي شيميايي:
در سال 1971 و در راستاي برطرف نمودن نواقص پروتكل 1925 ژنو (منع كاربرد سلاح هاي شيميايي و سمي)، كميته خلع سلاح سازمان ملل متحد (كه بعدها به كنفرانس خلع سلاح تبديل شد) متن نهايي كنوانسيون منع توسعه، توليد و انباشت و كاربرد سلاح هاي بيولوژيك (ميكروبي) كه به كنوانسيون سلاح هاي بيولوژيك (BWC) معروف است را آماده نمود كه به صراحت كشورهاي عضو را متعهد مي سازد مذاكرات خود را تا حصول يك معاهده بين المللي براي منع سلاح هاي شيميايي دنبال نمايند و لذا از همان زمان مذاكرات مربوط به تهيه متن كنوانسيون سلاح هاي شيميايي به صورت جدي آغاز شد و حدود 20 سال ادامه يافت.
در طي اين مدت NGOهاي زيادي فعالانه در اين مذاكرات مشاركت داشتند و تلاش هاي زيادي براي پيش برد مذاكرات و استحكام ساختار حقوقي و فني اين معاهده انجام شد.
سرانجام متن نهايي كنوانسيون سلاح هاي شيميايي در سال 1992 آماده و مورد توافق اعضاء واقع گرديد. اين كنوانسيون در 13 ژانويه 1993 طي مراسمي در پاريس به امضاء نمايندگان 130 كشور جهان رسيد و متعاقباً به امضاء دبيركل سازمان ملل نيز رسيد. اين كنوانسيون در 29 آوريل 1997 رسماً لازم الاجرا گرديد.
در اولين كنفراس بازنگري 9 كنوانسيون سلاح هاي شيميايي كه از 28 آوريل تا 9 مي 2003 در لاهه و در مقر سازمان منع سلاح هاي شيميايي برگزار شد. علاوه بر نمايندگان 151 كشور عضو كنوانسيون (تا آن زمان) 23 سازمان غير دولتي فعال در زمينه مذاكرات خلع سلاح و فعاليت هاي صلح طلبانه نيز از سوي دبيرخانه فني سازمان منع سلاح هاي شيميايي به اين اجلاس مهم و تاريخي دعوت شدند. از جمله 2 سازمان غير دولتي ايراني، يعني انجمن حمايت از قربانيان سلاح هاي شيميايي و انجمن دفاع از حقوق مصدومين شيميايي سردشت.
اين دو NGO ايراني با برپا كردن نمايشگاهي از اسناد، تصاوير و مدارك مربوط به قربانيان سلاح هاي شيميايي در ايران و صدور بيانيه و فعاليت هاي تبليغي در حاشيه اجلاس توجه شركت كنندگان و اعضاء را به فاجعه كاربرد سلاح هاي شيميايي و عواقب آن بر انسان ها و محيط زيست جلب كردند.
اين اولين باري بود كه NGOهاي ايراني در سطح مجامع بين المللي و در اجلاسي در اين سطح اقدام به فعاليت اطلاع رساني در زمينه مصدومين و قربانيان سلاح هاي شيميايي مي كردند، حضور همزمان چند تن از قربانيان سلاح هاي شيميايي عضو اين تشكلها در اين نمايشگاه بر اهميت آن افزود.
از آن پس و با آشكار شدن توانايي NGOهاي ايران در اين عرصه، همه ساله از اين دو NGO ايراني براي شركت اجلاس ساليانه اين سازمان 10 دعوت به عمل مي آيد و طي سه سال متوالي حضور فعال NGOهاي ايراني، در اين عرصه بين المللي ادامه داشته است.

 

Multimedia_pics_1386_1_Lega.jpg


NGOهاي ايراني علاوه بر ارتباط مستمر با سازمان منع سلاح هاي شيميايي و حضور در اجلاس هاي اين سازمان، فعاليت هاي وسيعي را نيز در عرصه بين المللي در زمينه اطلاع رساني و آگاه سازي، ايجاد شبكه بين المللي حمايت از قربانيان سلاح هاي شيميايي، اجراي برنامه هاي فرهنگي مشترك با ساير كشورها، تعامل با شبكه بين المللي NGOهاي طرفدار صلح، تأسيس موزه صلح، مراودت هيئت هاي مردمي در مناسبت هاي ويژه و... آغاز كرده اند كه با موفقيت هاي چشمگيري همراه بوده است.
برخي از اين فعاليت ها عبارتند از:
- برپايي نمايشگاه و حضور در مراسم نودمين سالگرد نخستين حمله شيميايي (در جنگ جهاني اول) در شهر ايپر بلژيك.
- اعزام جانبازان و مصدومين شيميايي به مراسم بزرگداشت قربانيان بمباران اتمي هيروشيما از سال 2004 طي سه سال متوالي (و نيز حضور متقابل اعضاي NGOهاي هيروشيما در مراسم بزرگداشت قربانيان حملات شيميايي در ايران).
- عضويت در شبكه بين المللي موزه هاي صلح جهان و تأسيس اولين موزه و نمايشگاه دائمي صلح در تهران با محوريت اثرات سلاح هاي شيميايي و اتمي و فعاليت هاي صلح طلبانه براي دستيابي به جهاني عاري از اين سلاح ها.

 

نویسنده:دكتر شهريار خاطري،مدير روابط عمومي و امور بين‌الملل انجمن حمايت از قربانيان سلاح‌هاي شيميايي

 

پایان
 

 


بازگشت               چاپ چاپ

DOURAN Portal V4.0.0.0

V4.0.0.0